Toán tử và ép kiểu

Tính tổng tiền, so sánh tồn kho, đổi chuỗi người dùng nhập thành số: việc nào cũng cần toán tử và ép kiểu. Bài này gom những phép bạn dùng hằng ngày, kèm hai cái bẫy mà người mới hay rơi vào.

Khái niệm

🧮 Toán tử (operator): ký hiệu thực hiện một phép tính trên giá trị, như +, >, &&.

🔄 Ép kiểu (casting): chuyển một giá trị từ kiểu này sang kiểu khác, như từ double sang int.

Ví dụ

int quantity = 7;
decimal price = 5000m;

decimal total = price * quantity;      // 35000
bool bigOrder = total > 30000;         // true
bool freeShip = bigOrder && quantity >= 5;

Console.WriteLine(total);
Console.WriteLine(freeShip);

Các toán tử hay dùng:

• % cho phần dư: 7 % 2 bằng 1.
• == là so sánh, = là gán. Hai dấu này khác nhau hoàn toàn.
• + với chuỗi là nối chuỗi: "Tổng: " + total.

Ép kiểu

Khi không mất dữ liệu, C# tự chuyển kiểu, ví dụ từ int sang double. Khi có thể mất dữ liệu, bạn phải ghi rõ kiểu đích trong ngoặc:

double rating = 4.8;
int stars = (int)rating;    // 4, phần lẻ bị cắt

string input = "12";
int quantity = int.Parse(input);   // chuỗi -> số

• (int) cắt bỏ phần lẻ, không làm tròn.
• Chuỗi thì không ép bằng ngoặc được, phải dùng int.Parse, decimal.Parse.

Thử ngay

Dán vào Program.cs rồi chạy dotnet run:

Console.WriteLine(7 / 2);
Console.WriteLine(7 / 2.0);
Console.WriteLine(7 % 2);
Console.WriteLine((int)3.9);

Đoán trước khi chạy: dòng đầu in ra 3.5 hay số khác?

3
3.5
1
3

Lỗi hay gặp

Chia nguyên ngoài ý muốn. Tính trung bình mà cả hai vế đều là int.

// SAI — ra 3 chứ không phải 3.5
int totalStars = 7;
int reviews = 2;
double average = totalStars / reviews;

// ĐÚNG — ép một vế sang double trước khi chia
int totalStars = 7;
int reviews = 2;
double average = (double)totalStars / reviews;

Nối chuỗi với phép cộng. C# đọc từ trái sang phải. Gặp chuỗi trước thì mọi dấu + phía sau đều thành nối chuỗi.

// SAI — in ra "Tổng: 12"
Console.WriteLine("Tổng: " + 1 + 2);

// ĐÚNG — in ra "Tổng: 3"
Console.WriteLine("Tổng: " + (1 + 2));

Tóm tắt

• / giữa hai số nguyên cho số nguyên. Cần phần lẻ thì ép một vế sang double hoặc decimal.
• == để so sánh, = để gán.
• (int) cắt phần lẻ, không làm tròn.
• Chuỗi sang số dùng int.Parse, decimal.Parse.