Toán tử và ép kiểu

Tính tổng tiền, so sánh tồn kho, đổi chuỗi người dùng nhập thành số: việc nào cũng cần toán tử và ép kiểu. Bài này gom những toán tử dùng hằng ngày, kèm hai cái bẫy mà người mới hay rơi vào.

Khái niệm

🧮 Toán tử (operator): ký hiệu thực hiện một phép tính trên giá trị, như +, >, &&.

🔄 Ép kiểu (casting): chuyển một giá trị từ kiểu này sang kiểu khác, như từ double sang int.

Ví dụ

void main() {
    int quantity = 7;
    long price = 5000;

    long total = price * quantity;      // 35000
    boolean bigOrder = total > 30000;   // true
    boolean freeShip = bigOrder && quantity >= 5;

    System.out.println(total);
    System.out.println(freeShip);
}

Các toán tử hay dùng:

• % cho phần dư: 7 % 2 bằng 1.
• == là so sánh, = là gán. Hai dấu này khác nhau hoàn toàn.
• + với chuỗi là nối chuỗi: "Tổng: " + total.

Ép kiểu

Khi không mất dữ liệu, Java tự chuyển kiểu, ví dụ từ int sang double. Khi có thể mất dữ liệu, bạn phải ghi rõ kiểu đích trong ngoặc:

void main() {
    double rating = 4.8;
    int stars = (int) rating;    // 4, phần lẻ bị cắt

    String input = "12";
    int quantity = Integer.parseInt(input);
}

• (int) cắt bỏ phần lẻ, không làm tròn.
• Chuỗi thì không ép bằng ngoặc được, phải dùng Integer.parseInt, Long.parseLong.

Thử ngay

Dán vào Main.java rồi chạy java Main.java:

void main() {
    System.out.println(7 / 2);
    System.out.println(7 / 2.0);
    System.out.println(7 % 2);
    System.out.println((int) 3.9);
}

Đoán trước khi chạy: dòng đầu in ra 3.5 hay số khác?

3
3.5
1
3

Lỗi hay gặp

Chia nguyên ngoài ý muốn. Tính trung bình mà cả hai vế đều là int.

// SAI — ra 3.0 chứ không phải 3.5
void main() {
    int totalStars = 7;
    int reviews = 2;
    double average = totalStars / reviews;
}

// ĐÚNG — ép một vế sang double trước khi chia
void main() {
    int totalStars = 7;
    int reviews = 2;
    double average = (double) totalStars / reviews;
}

Nối chuỗi với phép cộng. Java đọc từ trái sang phải. Gặp chuỗi trước thì mọi dấu + phía sau đều thành nối chuỗi.

// SAI — in ra "Tổng: 12"
void main() {
    System.out.println("Tổng: " + 1 + 2);
}

// ĐÚNG — in ra "Tổng: 3"
void main() {
    System.out.println("Tổng: " + (1 + 2));
}

Tóm tắt

• / giữa hai số nguyên cho số nguyên. Cần phần lẻ thì ép một vế sang double.
• == để so sánh, = để gán.
• (int) cắt phần lẻ, không làm tròn.
• Chuỗi sang số dùng Integer.parseInt, Long.parseLong.