Vòng lặp

In bảng giá cho 1 đến 10 sản phẩm, hay nhắc khách nhập lại cho tới khi nhập đúng: đó là những việc lặp đi lặp lại. Thay vì viết một câu lệnh mười lần, bạn dùng vòng lặp.

Khái niệm

🔁 Vòng lặp (loop): khối code được chạy lặp lại nhiều lần, chừng nào điều kiện lặp còn đúng.

🔢 for: vòng lặp dùng khi biết trước số lần lặp, có sẵn biến đếm.

🔂 while: vòng lặp dùng khi chỉ biết điều kiện dừng, không biết trước số lần lặp.

Ví dụ

void main() {
    long price = 5000;

    for (int i = 1; i <= 3; i++) {
        System.out.println(i + " cái: " + price * i);
    }
}

1 cái: 5000
2 cái: 10000
3 cái: 15000

Dòng for có ba phần, cách nhau bằng dấu ;:

• int i = 1: khởi tạo biến đếm, chạy một lần lúc bắt đầu.
• i <= 3: điều kiện, còn đúng thì còn lặp.
• i++: tăng i thêm 1 sau mỗi vòng (i-- thì giảm 1).

while và break

while chỉ có điều kiện. Vòng lặp chạy chừng nào điều kiện còn đúng:

void main() {
    int stock = 10;
    int orders = 0;

    while (stock >= 3) {
        stock = stock - 3;
        orders++;
    }

    System.out.println(orders);   // 3
    System.out.println(stock);    // 1
}

break thoát khỏi vòng lặp ngay lập tức, kể cả khi điều kiện vẫn đúng.

Thử ngay

Dán vào Main.java rồi chạy java Main.java:

void main() {
    for (int i = 1; i <= 10; i++) {
        if (i == 4) {
            break;
        }
        System.out.println("Đơn số " + i);
    }
}

Đoán trước khi chạy: màn hình in ra bao nhiêu dòng?

Đơn số 1
Đơn số 2
Đơn số 3

Lỗi hay gặp

Vòng lặp vô tận. Bạn quên thay đổi biến dùng trong điều kiện, nên điều kiện đúng mãi và chương trình treo.

// SAI — stock không bao giờ giảm
void main() {
    int stock = 10;
    while (stock > 0) {
        System.out.println("Bán 1 cái");
    }
}

// ĐÚNG
void main() {
    int stock = 10;
    while (stock > 0) {
        System.out.println("Bán 1 cái");
        stock--;
    }
}

Lệch một vòng. < và <= khác nhau đúng một lần lặp.

// SAI — muốn in 1 đến 5 nhưng chỉ ra 1 đến 4
void main() {
    for (int i = 1; i < 5; i++) {
        System.out.println(i);
    }
}

// ĐÚNG
void main() {
    for (int i = 1; i <= 5; i++) {
        System.out.println(i);
    }
}

Tóm tắt

• Biết trước số lần lặp thì dùng for, chỉ biết điều kiện dừng thì dùng while.
• for (khởi tạo; điều kiện; bước tăng).
• break thoát vòng lặp ngay.
• Luôn kiểm tra: biến trong điều kiện có thay đổi không, và dùng < hay <=.