OCP — Mở rộng mà không sửa code cũ — OOP và thiết kế (Java)

Cửa hàng có giảm giá cho khách thường và khách thân thiết. Mỗi lần thêm loại khách mới, bạn lại mở method tính giảm giá ra thêm một nhánh if, và mỗi lần sửa code đang chạy là một lần có thể làm hỏng. OCP chỉ cách thêm tính năng mà không đụng vào code cũ.

Khái niệm

🔓 OCP (Open/Closed Principle): class nên mở cho việc mở rộng nhưng đóng với việc sửa đổi.

Nghĩa là thêm tính năng bằng cách viết code mới thay vì sửa code đang chạy. Cách làm thường gặp: đưa phần hay thay đổi ra sau một interface. Mỗi biến thể mới là một class mới implement interface đó.

Ví dụ

// Main.java
void main() {
    var checkout = new Checkout();
    System.out.println(
        checkout.pay(100000, new RegularDiscount()));
    System.out.println(
        checkout.pay(100000, new LoyalDiscount()));
}

// Discount.java
interface Discount {
    long apply(long amount);
}

// RegularDiscount.java
class RegularDiscount implements Discount {
    @Override
    public long apply(long amount) {
        return amount;
    }
}

// LoyalDiscount.java
class LoyalDiscount implements Discount {
    @Override
    public long apply(long amount) {
        return amount - amount * 10 / 100;
    }
}

// Checkout.java
class Checkout {
    public long pay(long amount, Discount discount) {
        return discount.apply(amount);
    }
}

100000
90000

Checkout chỉ biết Discount, không biết có bao nhiêu loại giảm giá.
Thêm loại giảm giá mới là thêm class mới. Checkout không phải sửa.
Đây chính là đa hình và interface đã học ở các chương trước.

Thử ngay

Giữ các file của ví dụ. Tạo thêm file dưới đây, rồi thêm System.out.println(checkout.pay(100000, new VipDiscount())); ngay sau hai lệnh in trong main:

// VipDiscount.java
class VipDiscount implements Discount {
    @Override
    public long apply(long amount) {
        return amount - amount * 20 / 100;
    }
}

Đoán trước khi chạy: dòng thứ ba in ra số nào?

Xem kết quả

100000
90000
80000

Dòng thứ ba là 80000, tức 100000 giảm 20%. Checkout không sửa dòng nào, tính năng mới nằm gọn trong class VipDiscount.

Lỗi hay gặp

Chuỗi if phình ra theo thời gian. Mỗi loại khách mới là một lần sửa method cũ.

// SAI — thêm loại khách là phải sửa method này
// Checkout.java
class Checkout {
    public long pay(long amount, String type) {
        if (type.equals("regular")) {
            return amount;
        } else if (type.equals("loyal")) {
            return amount - amount * 10 / 100;
        }
        return amount;
    }
}

// ĐÚNG — loại khách mới là một class Discount mới
// Checkout.java
class Checkout {
    public long pay(long amount, Discount discount) {
        return discount.apply(amount);
    }
}

Tóm tắt

OCP: thêm tính năng bằng code mới, không sửa code đang chạy.
Đưa phần hay thay đổi ra sau interface, mỗi biến thể là một class.
Chuỗi if/switch theo loại, phình ra mỗi lần có loại mới, là dấu hiệu nên dùng OCP.
Chỉ áp dụng cho phần thật sự hay thay đổi.

Khái niệm

🔓 OCP (Open/Closed Principle): class nên mở cho việc mở rộng nhưng đóng với việc sửa đổi.

Ví dụ

// Main.java
void main() {
    var checkout = new Checkout();
    System.out.println(
        checkout.pay(100000, new RegularDiscount()));
    System.out.println(
        checkout.pay(100000, new LoyalDiscount()));
}

// Discount.java
interface Discount {
    long apply(long amount);
}

// RegularDiscount.java
class RegularDiscount implements Discount {
    @Override
    public long apply(long amount) {
        return amount;
    }
}

// LoyalDiscount.java
class LoyalDiscount implements Discount {
    @Override
    public long apply(long amount) {
        return amount - amount * 10 / 100;
    }
}

// Checkout.java
class Checkout {
    public long pay(long amount, Discount discount) {
        return discount.apply(amount);
    }
}

100000
90000

Checkout chỉ biết Discount, không biết có bao nhiêu loại giảm giá.
Thêm loại giảm giá mới là thêm class mới. Checkout không phải sửa.
Đây chính là đa hình và interface đã học ở các chương trước.

Thử ngay

Giữ các file của ví dụ. Tạo thêm file dưới đây, rồi thêm System.out.println(checkout.pay(100000, new VipDiscount())); ngay sau hai lệnh in trong main:

// VipDiscount.java
class VipDiscount implements Discount {
    @Override
    public long apply(long amount) {
        return amount - amount * 20 / 100;
    }
}

Đoán trước khi chạy: dòng thứ ba in ra số nào?

Xem kết quả

100000
90000
80000

Dòng thứ ba là 80000, tức 100000 giảm 20%. Checkout không sửa dòng nào, tính năng mới nằm gọn trong class VipDiscount.

Lỗi hay gặp

Chuỗi if phình ra theo thời gian. Mỗi loại khách mới là một lần sửa method cũ.

// SAI — thêm loại khách là phải sửa method này
// Checkout.java
class Checkout {
    public long pay(long amount, String type) {
        if (type.equals("regular")) {
            return amount;
        } else if (type.equals("loyal")) {
            return amount - amount * 10 / 100;
        }
        return amount;
    }
}

// ĐÚNG — loại khách mới là một class Discount mới
// Checkout.java
class Checkout {
    public long pay(long amount, Discount discount) {
        return discount.apply(amount);
    }
}

Tóm tắt

OCP: thêm tính năng bằng code mới, không sửa code đang chạy.
Đưa phần hay thay đổi ra sau interface, mỗi biến thể là một class.
Chuỗi if/switch theo loại, phình ra mỗi lần có loại mới, là dấu hiệu nên dùng OCP.
Chỉ áp dụng cho phần thật sự hay thay đổi.

OCP — Mở rộng mà không sửa code cũ

Khái niệm

Ví dụ

Thử ngay

Lỗi hay gặp

Tóm tắt

Tự kiểm tra

OCP — Mở rộng mà không sửa code cũ

Khái niệm

Ví dụ

Thử ngay

Lỗi hay gặp

Tóm tắt

Tự kiểm tra