Đa hình

Giỏ hàng có sách giấy tính phí ship theo cân nặng và ebook miễn phí ship. Viết if kiểm tra từng loại thì mỗi lần thêm loại hàng mới lại phải sửa giỏ hàng. Với đa hình, mỗi loại tự biết cách tính của mình.

Khái niệm

🎭 Đa hình (polymorphism): cùng một lời gọi method, mỗi class con chạy cách làm riêng của nó.

🔧 virtual và override: virtual ở class cha cho phép class con viết lại method, override ở class con là bản viết lại đó.

Ví dụ

var cart = new List<Product>
{
    new PhysicalProduct
        { Name = "Sách", WeightGram = 800 },
    new DigitalProduct { Name = "Ebook C#" },
};

foreach (Product item in cart)
{
    Console.WriteLine(
        $"{item.Name}: {item.ShippingFee()}");
}

class Product
{
    public string Name { get; set; } = "";

    public virtual decimal ShippingFee() => 30000m;
}

class PhysicalProduct : Product
{
    public int WeightGram { get; set; }

    public override decimal ShippingFee() =>
        WeightGram * 10m;
}

class DigitalProduct : Product
{
    public override decimal ShippingFee() => 0m;
}

Sách: 8000
Ebook C#: 0

• Để code ngắn, bài này dùng { get; set; } và object initializer new ... { Name = ... } đã gặp ở bài Value type và reference type.
• ShippingFee() nằm ở Product và được đánh dấu virtual.
• List<Product> chứa được cả PhysicalProduct và DigitalProduct, vì cả hai đều là Product.
• Vòng lặp chỉ gọi item.ShippingFee(), không cần biết món hàng thuộc loại nào.
• C# chạy bản override của object thật, không phải bản của Product.
• Thêm loại hàng mới chỉ cần viết class mới có override. Vòng lặp không đổi.

Thử ngay

Chép ba class ở ví dụ trên, thay các dòng đầu bằng:

Product item = new DigitalProduct { Name = "Ebook" };
Console.WriteLine(item.ShippingFee());

Product other = new Product { Name = "Quà tặng" };
Console.WriteLine(other.ShippingFee());

Đoán trước khi chạy: biến item có kiểu Product. Dòng đầu in 30000 hay 0?

0
30000

Lỗi hay gặp

Quên virtual ở class cha. Method không có virtual thì class con không override được.

// SAI — lỗi compile: Fee không phải virtual
class Item
{
    public decimal Fee() => 30000m;
}

class Gift : Item
{
    public override decimal Fee() => 0m;
}

// ĐÚNG
class Item
{
    public virtual decimal Fee() => 30000m;
}

class Gift : Item
{
    public override decimal Fee() => 0m;
}

Quên override ở class con. Code vẫn build, chỉ có cảnh báo. Nhưng gọi qua biến kiểu cha thì chạy bản của cha.

// SAI — thiếu override, in ra 30000
Item gift = new Gift();
Console.WriteLine(gift.Fee());

class Item
{
    public virtual decimal Fee() => 30000m;
}

class Gift : Item
{
    public decimal Fee() => 0m;
}

// ĐÚNG — có override, in ra 0
Item gift = new Gift();
Console.WriteLine(gift.Fee());

class Item
{
    public virtual decimal Fee() => 30000m;
}

class Gift : Item
{
    public override decimal Fee() => 0m;
}

Tóm tắt

• Đa hình: cùng một lời gọi, mỗi class con chạy cách làm riêng.
• Class cha đánh dấu virtual, class con viết lại bằng override.
• Biến kiểu cha chứa được object của class con, và C# chạy bản của object thật.
• Thêm loại mới chỉ cần thêm class, không sửa chỗ gọi.