SRP — Một class, một trách nhiệm

Class OrderService vừa tính tiền, vừa lưu file, vừa gửi email, nên đổi thuế, đổi nơi lưu hay đổi mẫu email đều phải sửa nó. Sửa chỗ này dễ làm hỏng chỗ kia. SRP là nguyên tắc đầu tiên của SOLID, giúp tránh đúng chuyện này.

Khái niệm

🎯 SRP (Single Responsibility Principle): mỗi class chỉ nên có một lý do để thay đổi.

"Một lý do để thay đổi" thường ứng với một nhóm người yêu cầu sửa: kế toán lo cách tính tiền, bộ phận vận hành lo nơi lưu dữ liệu, marketing lo nội dung email.

Ví dụ

var calculator = new OrderCalculator();
var notifier = new OrderNotifier();

decimal total = calculator.Total(200000m);
notifier.Send("an@shop.vn", total);

class OrderCalculator
{
    public decimal Total(decimal subtotal) =>
        subtotal + subtotal * 10 / 100;
}

class OrderNotifier
{
    public void Send(string email, decimal total) =>
        Console.WriteLine($"Gửi {email}: {total}đ");
}

• OrderCalculator chỉ tính tiền. Đổi thuế thì chỉ sửa class này.
• OrderNotifier chỉ gửi thông báo. Đổi nội dung thông báo thì chỉ sửa class này.
• Mỗi class nhỏ, đọc nhanh, và sửa một class không đụng tới class kia.

Thử ngay

Chép ví dụ trên vào Program.cs rồi chạy dotnet run. Sau đó đổi thuế từ 10% sang 8% trong OrderCalculator và chạy lại.

Đoán trước khi chạy: lần chạy đầu và lần chạy sau khi đổi thuế in ra số tiền bao nhiêu?

Gửi an@shop.vn: 220000đ

Lỗi hay gặp

Một class ôm mọi việc. Ba lý do để sửa nằm chung một chỗ.

// SAI — tính tiền, lưu file, gửi email chung một class
class OrderService
{
    public decimal Total(decimal subtotal) =>
        subtotal + subtotal * 10 / 100;

    public void SaveToFile(decimal total) =>
        Console.WriteLine($"Lưu file: {total}");

    public void SendEmail(string email) =>
        Console.WriteLine($"Gửi {email}");
}

// ĐÚNG — mỗi class một lý do để thay đổi
class OrderCalculator
{
    public decimal Total(decimal subtotal) =>
        subtotal + subtotal * 10 / 100;
}

class OrderFileStore
{
    public void Save(decimal total) =>
        Console.WriteLine($"Lưu file: {total}");
}

class OrderNotifier
{
    public void Send(string email) =>
        Console.WriteLine($"Gửi {email}");
}

Tách quá vụn. Mỗi class chỉ có một method một dòng, phải đọc qua năm class mới hiểu một luồng, thì code còn khó đọc hơn. SRP chia theo lý do thay đổi, không phải theo số method.

Tóm tắt

• SRP: mỗi class chỉ có một lý do để thay đổi.
• Lý do thay đổi thường ứng với một nhóm người hay một phần nghiệp vụ.
• Class làm nhiều việc thì sửa một việc dễ làm hỏng việc khác.
• Chia theo lý do thay đổi, đừng chia vụn cho có.