Transaction

Đặt một đơn hàng gồm ba bước: thêm đơn, thêm dòng hàng, trừ tồn kho. Nếu mất điện sau bước thứ hai thì đơn đã tạo mà kho chưa trừ, dữ liệu bị lệch. Ba bước phải cùng thành công hoặc cùng bị huỷ. Transaction đảm bảo điều đó.

Khái niệm

🔄 Transaction: nhóm câu lệnh thay đổi dữ liệu được thực hiện trọn vẹn cùng nhau, hoặc tất cả có hiệu lực, hoặc không câu nào có hiệu lực.

✅ COMMIT: xác nhận mọi thay đổi trong transaction, từ lúc này người khác mới thấy chúng và chúng không còn bị mất.

↩️ ROLLBACK: huỷ mọi thay đổi chưa COMMIT, đưa dữ liệu về như lúc bắt đầu transaction.

Ví dụ

INSERT INTO orders (customer_id, order_date, status)
  VALUES (4, DATE '2025-03-01', 'NEW');

INSERT INTO order_lines
  (order_id, product_id, quantity, unit_price)
  VALUES ((SELECT MAX(order_id) FROM orders), 3, 1, 350000);

UPDATE products SET stock = stock - 1
WHERE product_id = 3;

COMMIT;

• (SELECT MAX(order_id) FROM orders) lấy mã của đơn vừa thêm.
• Trong Oracle, câu INSERT, UPDATE hoặc DELETE đầu tiên tự mở một transaction.
• Các thay đổi chỉ được lưu hẳn khi chạy COMMIT.
• Có lỗi giữa chừng thì gọi ROLLBACK để huỷ cả ba bước.
• Trước khi COMMIT, chỉ phiên (một kết nối đang mở tới Oracle) đã thực hiện thay đổi mới thấy chúng. Người khác vẫn thấy dữ liệu cũ.

Khối trên lưu hẳn dữ liệu, kể cả thay đổi còn dở từ trước. Thử xong, chạy khối làm mới ở bài đầu khoá trước khi học bài sau.

Thử ngay

UPDATE products SET stock = stock - 5
WHERE product_id = 1;

ROLLBACK;

SELECT name, stock FROM products
WHERE product_id = 1;

Đoán trước khi chạy: bút bi có 120 cây, vừa trừ 5 rồi ROLLBACK. Tồn kho là 115 hay 120?

Lỗi hay gặp

Quên COMMIT. Bạn thấy dữ liệu đã đổi trong phiên của mình, nhưng người khác thì không. Đóng kết nối mà chưa COMMIT thì thay đổi có thể mất.

Chạy CREATE TABLE giữa transaction. Câu lệnh tạo bảng (DDL) trong Oracle tự COMMIT mọi thay đổi đang dở. ROLLBACK sau đó không huỷ được câu UPDATE phía trước nữa.

-- SAI — CREATE TABLE đã tự COMMIT câu UPDATE
UPDATE products SET stock = 0 WHERE product_id = 1;
CREATE TABLE temp_log (note VARCHAR2(100));
ROLLBACK;
SELECT stock FROM products WHERE product_id = 1;

Câu SELECT cuối trả về 0 chứ không phải 120. Tạo bảng trước, rồi mới bắt đầu thay đổi dữ liệu.

-- ĐÚNG — tạo bảng xong mới UPDATE, ROLLBACK trả lại 120
CREATE TABLE order_log (note VARCHAR2(100));
UPDATE products SET stock = 0 WHERE product_id = 1;
ROLLBACK;
SELECT stock FROM products WHERE product_id = 1;

Khối SAI đã lưu hẳn tồn kho 0 cho bút bi. Chạy khối làm mới ở bài đầu khoá trước khi học bài sau.

Tóm tắt

• Transaction gom nhiều câu lệnh thành một khối: cùng thành công hoặc cùng bị huỷ.
• COMMIT lưu hẳn thay đổi, ROLLBACK huỷ thay đổi chưa lưu.
• Chưa COMMIT thì người khác chưa thấy thay đổi.
• CREATE TABLE và các lệnh DDL khác tự COMMIT trong Oracle.